Η λήψη Ιατρικού ιστορικού είναι αναπόσπαστο κομμάτι της Γναθοπροσωπικής Ακτινολογίας, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις Οδοντιατρικών αξονικών τομογραφιών (CBCT).

Η λεπτομερής συμπλήρωση του Ιστορικού είναι εξαιρετικά σημαντική για την ορθότερη μελέτη της ακτινογραφίας σας, καθώς μια σειρά από παθολογικές καταστάσεις στη στοματική κοιλότητα σχετίζονται ή επηρεάζονται από τα συστηματικά νοσήματα ή από τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής. Μην διστάσετε να αναφέρετε οτιδήποτε αφορά τη γενική σας υγεία, ακόμη και αν θεωρείτε ότι φαινομενικά δεν σχετίζεται με την στοματική σας υγεία.

Και επίσης μην ξεχάσετε να αναφέρετε μια πιθανή ή επιβεβαιωμένη εγκυμοσύνη, ώστε να ληφθούν όλα τα κατάλληλα μέτρα προστασίας του εμβρύου.

Όλες οι πληροφορίες που θα μας παρέχετε θα τις διαχειριστούμε με πλήρη εμπιστευτικότητα και ασφάλεια και θα χρησιμοποιηθούν μόνο για την ορθότερη αξιολόγηση των ακτινογραφικών ευρημάτων σας.

Τα ευαίσθητα αυτά προσωπικά δεδομένα σας ανέκαθεν προστατεύονταν από το αυστηρό ιατρικό απόρρητο αλλά και από την ισχύουσα νομοθεσία  περί προσωπικών δεδομένων, οπότε παραμένουν αποκλειστικά εντός του ιατρείου μας και αξιοποιούνται μόνο για ιατρικούς σκοπούς.

Η πληρέστερη ακτινογραφική απεικόνιση της Φυσιολογίας του Στοματογναθικού Συστήματος ή απλούστερα της Κροταφογναθικής Διάρθρωσης (ΚΓΔ) γίνεται με τη χρήση CBCT/ΟΥΤ καθώς η πανοραμική και οι υπόλοιπες δισδιάστατες διακρανιακές τεχνικές εμφανίζουν πολλές επιπροβολές και ασάφειες. Η απεικόνιση αυτή περιλαμβάνει τη μορφολογία και το σχήμα του κονδύλου και της κροταφικής γλήνης, καθώς και τη θέση του κονδύλου μέσα στη γλήνη, αλλά και το εύρος του διαρθρίου χώρου.

Είναι σημαντικό να τονισθεί ότι οι διαταραχές του διάρθριου δίσκου μπορούν να απεικονισθούν μόνο με τη χρήση μαγνητικής τομογραφίας (MRΙ), που είναι και ο μόνος τρόπος να μελετηθεί άμεσα η θέση και η ακεραιότητα του δίσκου. Η CBCT/ΟΥΤ μπορεί να απεικονίσει μόνο τις οστικές αλλοιώσεις που μπορεί να εμφανισθούν σε διαταραχές της ΚΓΔ.

Σε περιπτώσεις που η προσθετική αποκατάσταση περιλαμβάνει εμφυτεύματα ή υπάρχουν εκτεταμένες οστικές αλλοιώσεις ή έγκλειστα δόντια, συχνά είναι απαραίτητο να γίνει και οδοντιατρική τομογραφία.

Η διάγνωση της παθολογίας των περιοδοντικών ιστών πραγματοποιείται συνήθως με την βοήθεια μιας πλήρους σειράς οπισθοφατνιακών ακτινογραφιών (full mouth).

Σε προχωρημένες περιπτώσεις που μπορεί να υπάρχει απώλεια οστού, χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά μετά πτερυγίου (bitewings) ακτινογραφίες, καθώς μπορεί οι πληροφορίες που θα προσφέρουν, να τροποποιήσουν το σχέδιο θεραπείας ή την πρόγνωση κάποιων δοντιών.

Αυτές οι απεικονίσεις όμως έχουν του γνωστούς δισδιάστατους περιορισμούς, και μπορούν να απεικονίσουν μόνο τις όμορες επιφάνειες τις φατνιακής ακρολοφίας.

Οι κυριότερες και χρησιμότερες ακτινογραφίες στα παιδιά είναι οι ακτινογραφίες μετά πτερυγίου (Bitewings), καθώς και η πανοραμική ακτινογραφία. Τα bitewings μπορούν να προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες ιδιαίτερα για τις όμορες τερηδόνες.

Η πανοραμική ακτινογραφία μπορεί να μας δώσει μια γενική εικόνα, τόσο των γνάθων, όσο και των δοντιών που έχουν ανατείλει, αλλά και αυτών που είναι υπό ανατολή ή σε διάπλαση. Έτσι, μπορεί να τεθεί διάγνωση συγγενούς έλλειψης, έγκλεισης, κακής φοράς ανατολής ή και αγκύλωσης δοντιών σε πρώιμα στάδια.

Η ακτινογραφική απεικόνιση στην Ορθοδοντική χρησιμοποιείται συνήθως σε ασθενείς που βρίσκονται στη περίοδο της μεικτής οδοντοφυΐας και σε περιπτώσεις όπου παρατηρούνται ανωμαλίες στη σειρά ανατολής των δοντιών ή στη θέση τους ή και σε περιπτώσεις συνωστισμού των δοντιών. Με την ακτινογραφική απεικόνιση μπορεί να διαπιστωθεί η παρουσία, απουσία, θέση και κατάσταση των υπό ανατολή δοντιών.

Οι συνήθεις ακτινογραφίες που χρησιμοποιούνται είναι η πανοραμική και η πλάγια κεφαλομετρική ακτινογραφία, και σε κάποιες περιπτώσεις, συμπληρώνονται με κάποιες ενδοστοματικές ακτινογραφίες, για μεγαλύτερη λεπτομέρεια.

Υπάρχουν όμως πιο πολύπλοκες περιπτώσεις, στις οποίες οι δισδιάστατες τεχνικές αδυνατούν να απεικονίσουν με ακρίβεια την υπάρχουσα κατάσταση, και η χρήση CBCT/OYT μπορεί να είναι αρκετά χρήσιμη. Οι περιπτώσεις αυτές αφορούν κυρίως στην εντόπιση εγκλείστων δοντιών, τυχόν απορροφήσεις ριζών λόγω εγκλείστων δοντιών, αντιμετώπιση σχιστιών, ανάλυση των αεροφόρων οδών, καθώς και τον καθορισμό του οστικού υποστρώματος σε σχέση με ορθοδοντικές μετακινήσεις δοντιών.

Τα τρισδιάστατα μοντέλα που προσφέρει η CBCT/ΟΥΤ μπορούν να χρησιμεύσουν επίσης και στον σχεδιασμό επεμβάσεων που απαιτούν λεπτούς χειρισμούς, όπως είναι η τοποθέτηση ορθοδοντικών mini-implants, σε ανατομικά δύσκολες περιοχές αλλά και στη μελέτη της αύξησης της γναθοπροσωπικής χώρας και στην αξιολόγηση της ανάπτυξης.

Η CBCT/ΟΥΤ με μεγάλο πεδίο απεικόνισης μπορεί να φανεί χρήσιμη σε πολύπλοκα ορθογναθικά περιστατικά, ως μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού της χειρουργικής παρέμβασης και της τελικής επιλογής του καταλληλότερου σχεδίου θεραπείας και η CBCT/ΟΥΤ με μικρό πεδίο απεικόνισης μπορεί να φανεί χρήσιμη σε περιπτώσεις εγκλείστων μονίμων δοντιών όπως π.χ. κυνοδόντων. Η τρισδιάστατη απεικόνιση των εγκλείστων μπορεί να δώσει πληροφορίες για τη δυνατότητα ορθοδοντικής μετακίνησης τους, τη χειρουργική πρόσβαση τους και τη σχέση τους με τα παρακείμενα ανατομικά μόρια και δόντια.

Κατά την προεγχειρητική εκτίμηση για τοποθέτηση εμφυτευμάτων, ο επεμβαίνων χρειάζεται πληροφορίες για την ποιότητα και τη ποσότητα του οστού στις συγκεκριμένες θέσεις, αλλά και την τοπογραφία της περιοχής, σχετικά με διάφορα σημαντικά ανατομικά μόρια, όπως είναι διάφορα νεύρα, αγγεία, ρίζες δοντιών, το έδαφος της ρινός και τα ιγμόρεια άντρα.

Η συνηθέστερη ακτινογραφία για την αρχική αξιολόγηση του ασθενούς είναι η πανοραμική ακτινογραφία. Η πληρέστερη όμως εξέταση για την προεγχειρητική εκτίμηση του χειρουργικού πεδίου είναι η Οδοντιατρική Υπολογιστική Τομογραφία (ΟΥΤ), γνωστή και ως CBCT.

Οι κυριότερες ενδείξεις για ΟΥΤ προεγχειρητικά είναι:

α. Σε περιοχές που ο πόρος του κάτω φατνιακού νεύρου και το γενειακό τρήμα είναι κοντά ή είναι ασαφής η θέση τους.

β. Σε περιοχές που γειτνιάζουν με τον τομικό πόρο,

γ. Σε καταδύσεις του εδάφους του ιγμορείου άντρου ή όταν αυτό είναι ασαφές,

δ. Σε έντονη απορρόφηση των φατνιακών αποφύσεων και σε ασάφεια του σχήματος τους που μπορεί να υποκρύπτει λέπτυνση του εύρους τους.

Η ΟΥΤ κρίνεται ιδιαιτέρως χρήσιμη και μετεγχειρητικά, σε εξαιρετικές περιπτώσεις εμφάνισης επιπλοκών. Τέτοιες περιπτώσεις είναι π.χ. η τρώση ενός νεύρου και μετεγχειρητικές μολύνσεις που εμπλέκουν τη ρινική κοιλότητα ή/και τα ιγμόρεια άντρα κοντά στα εμφυτεύματα.

Δυστυχώς, αν και έχουν γίνει προσπάθειες να αξιολογηθεί -πέρα από την ποσότητα- και η ποιότητα του οστού από την απεικόνιση με ΟΥΤ, δεν φαίνεται να έχουν υπάρξει ακόμη ξεκάθαρα αποτελέσματα.

Η διάγνωση αρχόμενων ή πολύπλοκων περιακρορριζικών βλαβών, αλλά και των επιπλοκών που μπορεί να εμφανισθούν μετά το πέρας της ενδοδοντικής θεραπείας, αποτελούν συχνά ένα διαγνωστικό πρόβλημα. Επίσης, συχνά ανακύπτει το δίλημμα της επιλογής συντηρητικής ενδοδοντικής θεραπείας ή πιο επεμβατικών μεθόδων (πχ. ακρορριζεκτομή) για τη θεραπεία ενός δοντιού.

Οι δισδιάστατες τεχνικές (οπισθοφατνιακή, πανοραμική α/α) κάποιες φορές δεν μπορούν να αναδείξουν το πραγματικό μέγεθος ή ακόμη και την ύπαρξη μια βλάβης πολφικής αιτιολογίας.

Η CBCT/ΟΥΤ υψηλής ανάλυσης και μικρού πεδίου μπορεί να προσφέρει το σημαντικό πλεονέκτημα της απεικόνισης της 3η διάστασης, που στην Ενδοδοντολογία είναι αρκετές φορές πάρα πολύ χρήσιμο.

Μάλιστα, φαίνεται ότι η ευαισθησία της CBCT/ΟΥΤ είναι αρκετά αυξημένη σε σχέση με τις οπισθοφατνιακές ακτινογραφίες και η ειδικότητα της παραμένει στα ίδια επίπεδα.

Ιδιαίτερα χρήσιμη φαίνεται να είναι η CBCT/ΟΥΤ στην απεικόνιση της ανατομικής δομής των ριζικών σωλήνων, ειδικά στην αναγνώριση 4ου ριζικού σωλήνα, αλλά και στη διερεύνηση καταγμάτων των δοντιών. Επίσης, αρκετές αναφορές περιπτώσεων υπάρχουν για τη χρήση CBCT/ΟΥΤ στην απεικόνιση εξωτερικής αλλά και εσωτερικής απορρόφησης δοντιών, καθώς και των πολύπλοκων ενδο-περιοδοντικών βλαβών, με πολύ καλά αποτελέσματα.